Op zoek naar zonnepanelen?
Direct beginnen!

Page content

article content

Gezocht: 3 zonne-energie systemen die niet goed werken.

Zonne-energie is populair in Nederland. En met de populariteit komen ook problemen naar boven. Ik krijg steeds meer vragen hierover. Helaas heb ik niet overal tijd voor maar…

Ik ben de komende weken op zoek naar 3 installaties die niet lekker draaien. Dat kan bijvoorbeeld zijn:

  • De installatie doet helemaal niet
  • Er wordt (veel) minder energie geproduceerd dan verwacht.
  • De installatie valt regelmatig uit.
  • De installatie automaat of aardlekschakelaar valt regelmatig uit
  • De omvormer geeft storingen.

Ik zal de systemen bekijken, volledig door meten en indien mogelijk aanpassen zodat alles goed werkt. Over de ervaring zal ik natuurlijk schrijven op het blog. U blij en wellicht helpen we er weer veel mensen mee.

Heeft u een probleem? Laat dan hieronder een reactie achter met een korte omschrijving van het probleem. Ik selecteer de 3 meest bijzondere problemen en neem contact met u op.

Ps. Het gaat echt om technische fouten of mindere opbrengst. Dus niet de problemen met (Wifi) monitoring, onduidelijkheid over slimme meter etc.

Fritts zonnepanelen community. Voor alle vragen over zonnepanelen.
Lex Schiebaan
Lex Schiebaan is gek van zonne-energie. Zonnepanelen zijn hot. Je ziet ze steeds meer en je kan ze overal kopen. En dat is goed want zonne-energie gaat ons leven veranderen, echt veranderen. Lex is oprichter van Fritts.nl en helpt zowel consumenten, bedrijven en installateurs met de juiste keuzes maken. Hopelijk gaat door alle kennis te delen zonne-energie net even wat sneller Nederland veroveren. Want we zijn pas net begonnen...

Comment Section

81 reacties op “Gezocht: 3 zonne-energie systemen die niet goed werken.


Door Sjoerd Hiemstra op 3 augustus 2020

Hallo,
Heb zelf een systeem geinstalleerd met vermogen 5 kw.
Installatie draait niet perfekt. 4 dagen produktie en dan isolatiefout gedurende 2 dagen???? Hij komt zelfstandig uit de isolatiefout.
Wij snappen het helemaal niet meer..


Door Driesen Ronald op 21 mei 2020

Ik ben Driesen uit 2040 Antwerpen, Wij hebben een 15maanden OMNIK omvormer, waarbij de plugverbinding met het net is ontploft. De omvormer was uitgevallen, de verkoper oordeelde dat de omvormer stuk was en wachtte zeer lang om te vervangen, maar plots begon de omvormer weer te werken, maar slecht contact in de omvormerstekker/net verbinding verhitte de koppeling, en maakte kortsluiting met ontploffing – ik stel ook vast dat de plug geen CE keurung heeft ( of vind dit alvast niet terug) – na 1 maand buiten dienst en geen reactie van de verkoper SUNGEVITY (wegens Corona ?!) controleer ik de ganse set, stel vast dat de omvormer zelf niet stuk is, verwijder de gesmolten plug, en verbindt de set weer met het net – we draaien nu reeds 2weken op nood verbinding, maar de verkoper vindt het niet nodig om een technieker langs te sturen. Er heerst een mentaliteit ” je hebt gekocht, en trek er je plan mee ” Wij zijn echter niet onbeholpen, en lossen dit probleem wel ( gerechterlijk) op.


Door klaas tuininga op 13 augustus 2019

platinum 4800 tl met 20 zonnepanelen van 235 wp, net geinstalleerd. met 2x 10 string start het systeem niet op, met 1x string van 20 slaat die af met alarm en foutmelding. kan volgens mij alleen en dc spanningsfout zijn, in geval 1 teveel spanning, en in geval 2 te weinig spanning om op te starte, weet het effe niet meer, misschien u wel een idee ?


Door Muhamed op 3 maart 2019

Ik ben niet tevreden.


Door M.Saarloos op 8 november 2018

Beste Lex

wij zijn een bedrijf die alleen maar PV-installaties aanleggen. Onlangs werden wij geconfronteerd met het feit dat bij toepassing van Growatt omvormers in nieuwbouwwoningen de BRK rookmelders spontaan afgaan. Aparte aardlekautomaat omvormer uit, rookmelders stopt. Erg vreemd. Beide componenten hebben alle keurmerken. Is deze klacht je bekend? hoor graag.


Door Theun op 14 oktober 2018

Hallo Lex,
Ik heb 11 panelen jasolar 270 met omnik 3k tl3
String 1 met 6 panelen en string 2 met 5 panelen.
Ligt op pannendak 50 graden zuid.
Mijn opbrengst op een zonnige dag is 1500 a1800
En dat is niet goed nu zit er soms een uitschieter bij van 2500 a 2700 maar dat duurt ongeveer 15 minuten.
Omnik weet het verhaal maar laat niks meer horen.
Meestal is string 1 altijd goed.
Ik zie het dan staan string 1 187.30v 3.4a en string 2 185.20v 0.0a opbrengst 719 w
Nu zie ik in 1 keer staan van morgen 10:00 uur
String 1 213.30v 0.0 a string 2 120.50v 1.57 a 176w
Maar meestal is het zo dat string 2 niet goed mee gaat.
Ik snap er niks van.
Groet Theun


Door Martin op 6 december 2018

Hallo Theun,
Ik heb sinds 1 maand een 4k tl3 (2 strings x 7 panelen a 275wp) met dezelfde problemen. Soms draait 1 string helemaal niet mee (ondanks veel licht), eens zette hij niets om (spanning liep enorm op maar output 0,0A)…
Die omvormer is vandaag (dus na 1 maand) vervangen door een nieuw exemplaar… Waarbij alle panelen los doorgemeten en string doorgemeten (alles OK). En ja hoor: nieuwe omvormer met exact dezelfde problemen. Lijkt erop dat Omnik een flink (software wellicht?) probleem heeft met de tl3, of is er bij jou een oplossing gekomen?


Door dirk op 10 juni 2018

hallo ik heb een omnik omvormer omniksol 1.5 – tl -m , ik heb er ruim 2000wpa op aan panelen opzitten , geeft maar 1250 pac , is dit normaal?


Door dirk op 10 juni 2018

oja de panelen liggen op zuidoost , met dakhelling van 50 graden , in een string van 8


Door Mike op 13 juni 2020

Lijkt me normaal, panelen leveren maar 65% van watt piek


Door Rene Duijn op 20 mei 2018

Wij hebben vanaf 2014 20 zonnepanelen op het dak leggen, de eerste jaren topopbrengst, nu valt de omvormer vanaf half 12 s, morgens tot 2 uur in de middag regelmatig in storing.
dit kost ons opbrengst


Door Lex Schiebaan op 6 juni 2018

Hoi Rene,

Dat klinkt als een hoge netspanning. Klopt dat. Zie je een melding zoals Grid overvoltage.

Gebeurt meestal als er veel zon is. Dan loopt de spanning op en schakelt de omvormer uit. Oplossing kan zijn om de bekabeling aan te passen. Ligt het niet aan jouw netwerk dan kan je de netbeheerder inschakelen.

Groeten, Lex


Door Johan Zillig op 6 december 2016

Beste Lex, vorig jaar heb ik ook een vraag gesteld over mijn PV-installatie. Het ging toen over slechte connectoren. Ik heb toen later een bericht gestuurd over het feit dat in het voorjaar van 2016 de installateur alle conn. heeft vervangen. Daarna werkte alles picobello… Maarrrr… op dit moment ( 5 en 6 december} is er wéér een eigenaardig fenomeen gaande. Op beide dagen scheen hier (Apeldoorn) de zon uitbundig. Echter, op 5 december had ik rond 13.00 uur een opbrengst van ruim 1000 Watt. Maar nu, op 6 december kom ik niet verder dan een schamele 150 Watt gemiddeld… De omstandigheden zijn op beide dagen exact hetzelfde, stralende zon rond het tijdstip van 13.00 uur. Dat er op 5 december ruim 1000 Watt werd opgewekt en niet de volle 2880 Watt voor mijn 12 panelen, komt door de schaduwval op 8 van de 12 panelen, vanwege het feit dat de panelen elkaar iets overlappen. Er is niet genoeg ruimte op mijn platte dak om de panelen uit elkaars schaduw te leggen. Als de zon weer hoger komt, is er van schaduwval natuurlijk geen sprake meer. Voor de goede orde: de schaduw op 8 van de 12 panelen is op dit moment ongeveer ter grootte van een half A 4tje in portret, uiteraard aan de onderkant van die 8 panelen. De spanning volgens de display op de inverter is bij die 150 Watt ruim 400 Volt DC en de stroom AC, 700 mA. Als er ruim 1000 Watt wordt gegenereerd, loopt de stroom AC op tot 1 á 2 Amp. De spanning blijft nagenoeg 400 Volt. Ik wil de installateur niet wéér bellen om langs te komen, ik denk niet dat ie dat wil. Er is vanaf eind augustus 2012, de montage van de PV-installatie, al vijf (5) keer iemand langs geweest, weet je? Wat moet ik nu doen om zeker te weten of er al dan niet een storing of een fout ergens het circuit zit? Is er een mogelijkheid dat jij eens poolshoogte komt nemen?? Want ik weet het zo langzamerhand niet meer…
Voor de goede orde; mijn installatie bestaat uit 12 Suntech 235-240 panelen op plat dak en een AEG omvormer type PV2800.

Bedankt voor het lezen, en vr. groet,
J.Zillig,
Apeldoorn.


Door Lex Schiebaan op 7 december 2016

Hoi Johan,

Dat klinkt inderdaad gek. Graag nodig ik je uit om de vraag ook in onze community te stellen. Daar kan je namelijk ook foto’s toevoegen en kunnen de andere leden mee kijken. Samen weten we namelijk meer en je kan mee doen in de opbrengst vergelijking van de leden.

Aanmelden is gratis en kan op: http://leden.fritts.nl/
Zie je daar.

Groeten, Lex


Door Joop op 17 mei 2016

Hallo Lex,
Naast mijn bestaande installatie heb ik een mini-installatie met één paneel (315 Wp) en een soladin 600 omvormer. De eerdere omvormer had de geest gegeven en sinds kort vervangen door de Soladin. Na installatie zag ik op de logger dat er slechts één minuut 699,5 Watt is geleverd en sindsdien meldt de logger een opbrengst van 0,0001 kW; dus slechts 0,1 Watt bij volledige instraling. De gele leds op de Soladin lichten keurig op, zoals de handleiding dat beschrijft; in een rustig tempo en mooi helder van kleur. Eerlijk gezegd had ik bij zulk mooi weer wel een opbrengst van 250 à 300 Watt verwacht. De oude omvormer deed dat wel, voor die de geest gaf. Heb je enig idee waarom dat nu niet meer lukt?


Door Lex Schiebaan op 31 mei 2016

Hallo Joop,

Wat gek. Als de omvormer het normale gedrag vertoond dan zou deze inderdaad 250 á 300 moeten geven. Heeft de logger het wellicht begeven? Ik zou niet weten waarom maar ik hoor wel eens dat de omvormer een bepaalde blokspanning geeft waar de logger niet mee om kan gaan.

Je schrijft verder dat de leds rustig knipperen. Versneld dat wel als de zon schijnt? Anders is waarschijnlijk de combi zonnepaneel omvormer niet goed. Heb je wel de ingangsspanningen gecontroleerd?

Groeten, Lex


Door Stefan schotvanger op 6 mei 2016

Ik heb 5 zonnepanelen liggen. Hebben 7 weken uitstekend gewerkt. Maar van de een op de andere dsg deden ze het niet meer. Ik alles doorgemeten met het verrasende resultaat dat ik bij de 3 van de 5 panelen (bij de sndere panelen kan ik niet goed bij) zelf ongeveer 40 volt meet maar voor de omvormer nog maar 70, dit zou dus minimaal 120 moeten zijn. Nu springt mijn omvormer dus niet meer aan omdat er te weinig volt is. Weet iemand wat het probleem zou kunnen zijn??


Door Lex Schiebaan op 31 mei 2016

Hoi Stefan,

Ik zie je vraag nu pas. Hoe gaat het met je zonnepanelen? Klinkt vreemd. Heb je wellicht wat meer informatie over het type zonnepaneel en omvormer?

Groeten, Lex


Door willem wolters op 22 maart 2016

Ik heb een installatie bestaande uit 3 strings van 8 panelen van 195Wp. Mijn omvormer is een Delta Solivia 5.0; deze heeft 5 MPP ingangen . 3 ervan waren dus gebruikt.

Deze omvormer is defect geraakt onder garantie en Delta stuurt mij een nieuwe omvormer van 5.0 Kw.
Echter de omvormer heeft maar 2 MPP ingangen; ergo ik kan maar 2 strings rechtstreeks aansluiten. Vanuit mijn elektro -elektronica kennis echter dacht ik het volgende.

In de beschrijving van de nieuwe omvormer staat dat je de MPP ingangen parallel mag zetten.
Mijn idee is om in elke string een diode in de doorlaatrichting te monteren ( in de plus aansluiting ); de cathodes van de diodes parallel en dan zo op beide ingangen van de omvormer.
De minnen van de 3 strings kunnen dan zo aan elkaar door verbonden worden. Door deze diodes voorkom je, mijns inziens, dat de afzonderlijke strings, in geval van schaduw of wat dan ook, elkaar gaan beïnvloeden. De spanningsval over die diodes is max 1,5 V.

Kan dit ?
ik heb een schema getekend wat ik bij zou willen voegen; helaas kan dat niet


Door Lex Schiebaan op 29 maart 2016

Hallo Willem,

Omvormers met 5 MPP trackers van 5.000 watt heb ik nog nooit gezien. Ik weet vrijwel zeker dat de oude Delta maximaal 2 MPP trackers had.

Ik zou zeker niet zelf gaan prutsen. Het gaat hier om hoge spanning en stroom die levensgevaarlijk is. Als het zo simpel zou zijn hadden ze het natuurlijk wel in de omvormer ingebouwd.

Mijn advies is dan ook simpel: gebruik altijd de software van de omvormer fabrikant om de juiste configuratie te maken. Bij Delta is dat de PV planner die je kan vinden op: http://www.solar-inverter.com/en-GB/256.htm

Moet je de bestaande strings parallel zetten (en kan dat ook i.v.m. de kenmerken van de nieuwe omvormer) en er zijn niet genoeg ingangen dan kan je een y-connector gebruiken.

Succes en kijk uit.

Groeten, Lex


Door Marco Imholz op 12 april 2016

Beste,
De oude Delta Solivia heeft maar een tracker, de nieuwe RPI heeft er 2. De RPI mag je 2/3 en 1/3 aan sluiten. Zet 2 strings paralel en een direct op de 2de tracker.
Vr. Gr,
Marco Imholz


Door marielle op 18 maart 2016

Beste lex
Sinds september 2013 zijn wij de bezitters van 16 panelen, 8 aan de oost kant en 8 op de west kant met een dak helling van 49 graden. Aan de zuid kant zitten 2 hoge schoorstenen die schaduw veroorzaken. Het eerst jaar hadden wij een bruto opbrengst van 2865 kwh, het jaar erop een opbrengst van 2550 kwh. In december 2014 ging de omvormer een ABB aurora 1 kapot, en in februari kregen wij een nieuwe ivm garantie. Vanaf februari 2015 tot februari 2016 hebben wij een opbrengst van 2099 . Wij hebben et solar panelen standard p660250 250 Wp, de leverancier die de panelen heeft geleverd heeft zijn bedrijf verkocht.wij zitten er over te denken om de panelen te verplaatsen, dit kost ons 100 euro aan materiaal, tevens hebben wij al een wifi logger gekocht van 180 euro. De investering word hiermee steeds hoger. Kunt u ons vertellen of hier meer mensen problemen mee hebben of dat er iets anders mee aan de hand kan zijn. Wij nemen aan dat het rendement niet zo snel om laag gaat
mvg marielle


Door Lex Schiebaan op 21 maart 2016

Hallo Marielle,

Wat vervelend.

Normaliter mag het rendement niet zo snel om laag gaan en 2014 en 2015 waren hele goede zon jaren. Het is voor mij lastig zo advies te geven maar wellicht herken je 1 van de volgende punten:

Verklaringen voor de mindere opbrengst:
1. Vervuiling
2. Omvormer problemen zoals onjuiste configuratie (buiten de vervanging)
3. Degradatie zonnepanelen
4. PID (ingewikkeld probleem)
5. Onjuist bekabeling (lussen e.d.)

Het klinkt voor mij het meeste als PID maar het gekke is dat de strings hopelijk maar 8 zonnepanelen per MPP tracker zijn (oost en west apart).

Het is heel goed dat jullie het systeem gaan monitoren want dan kan je meer zien. Als het één van de genoemde problemen is dan zou ik even wachten met verhuizen want dan is het maar de vraag of dat beter werkt.

Kan je bevestigen dat oost en west in ieder geval op een aparte MPP tracker zitten? En welk type omvormer en zonnepanelen heb je exact?

Groeten, Lex


Door Frederic op 2 april 2018

Dag Marielle,
Ook hier ET solar panelen. Na +/-3 à 4 jaar begint het rendement serieus te zakken; nu (+/-6 jaar na installatie) zitten we nog op ongeveer 50% opbrengst. Iemand evaring met garantie? Onze plaatser geeft -zegt hij- geen garantie op de panelen; enkel op werk.


Door Lex Schiebaan op 3 april 2018

Hallo Frederic,

Dat is vervelend. Ik noteer het in ieder geval. Als ik meer problemen hoor dan laat ik het op deze pagina weten.

Heb je mogelijk nog meer informatie. Om welk type zonnepaneel gaat het? Zijn de zonnepanelen geplaatst op een schuin of plat dak? Welke omvormer? Etc. Hoe meer informatie hoe beter.

Groeten, Lex


Door Frederic op 22 oktober 2018

Dag Marielle,
ik vermoed dat het rendement van de panelen er niet is op verbeterd. Wij hebben zelf 48 panelen liggen sinds 2012 en zitten nu nog aan ongeveer de helft rendement. Bij mijn broer idem. Het zou aan de panelen liggen, maar ET solar reageert niet. Jij verder nog wijzer geworden?
mvg,
Frederic


Door Claes Kristof op 18 februari 2016

Beste Lex,

Ik heb sinds april 2015 zonnepanelen met een opbrengst van een ongeveer 5000kw/jaar.
Een gedeelte ligt op mijn schuin dak en een gedeelte ligt op mijn plat dak. Beiden zijn gericht naar het ZW.
In het begin viel om de maand de stroom een keer per maand uit doordat de aardlekschakelaar afsloeg. In het begin had ik niets door, maar naarmate het weer slechter werd, kwam dit frequenter en frequenter voor. Tot zelfs om de 3 dagen.
Vreemd is ook dat de aardlekschakelaar enkel afslaat als er geen verbruik is. Meestal is dit overdag als er niemand thuis is of heel soms ’s nachts.
Installateur doet heel hard zijn best om het te vinden:
– Zekeringen omgeplaatst
– Nieuwe omvormer
– …
Ik begin alleen een beetje ongeduldig te worden omdat ik de zonnepanelen al sinds oktober heb uitstaan zodat de stroom niet meer uitvalt.
Nu komen er natuurlijk de goede maanden aan en zou toch graag terug opbrengst hebben.
Het gaat om 18 zonnepanelen van het merk LG die 300Wp opleveren
Ik vermoed dat het merk van de omvormer Sunny Boy is en type SB 5000TL-21 en serie no 2130348076

Weet jij misschien raad met dit vervelend probleem?

Alvast heel hartelijk bedankt


Door Lex Schiebaan op 22 februari 2016

Beste Cleas,

Sowieso is het aan te raden om de omvormer achter een eigen aardlek schakelaar te plaatsen. Dat voorkomt problemen als de aardlek uitschakelt door de zonnepanelen. Zoals een vriezer die het niet meer doet en waar je te laat achter komt.

Vervolgens kan je gaan kijken of het aan de omvormer ligt. Het advies van SMA luid: Om een onbedoelde activering tijdens het
gebruik te voorkomen, moet de gemeten verschilstroom van de aardlekbeveiliging minstens 100 mA bedragen.

Zie voor meer info: http://files.sma.de/dl/7418/RCD-TI-nl-43.pdf

Daar zou de installateur makkelijk uit moeten komen. Succes en mochten er nog vragen zijn dan hoor ik het wel.

Groeten, Lex


Door Wim dekkers op 29 januari 2016

beste johan,
wij hebben 12 panelen van 250 wp, onze jaar opbrengst is +/- 1600 kw.
Mijn zwager heeft ook 12 panelen, als de zon er vol op staat heeft mijn zwager 1/3 meer opbrengst, mijn vermoeden is dat er 4 panelen niet goed aan gesloten zijn.
We hebben dezelfde panelen en dezelfde omvormer.
Ik heb een vermoeden dat het buiten niet goed aangesloten is, de leverancier is al een keer geweest, een nieuwe omvormer, dit heeft niets opgeleverd, nu heb ik alle contacten bij de zonnepanelen omhoog gebonden want die lagen in het water op het platte dak, zou dit ook een oorzaak kunnen zijn.
Groetjes,
Wim Dekkers


Door Lex Schiebaan op 5 februari 2016

Hallo Wim,

Dat klinkt inderdaad als weinig opbrengst maar het kan aan heel veel dingen liggen.

Heb je de mogelijkheid om de spanning van de omvormer af te lezen? En dan op het moment dat de zonnepanelen helemaal schaduw vrij zijn en rond 1 uur ’s middags. Dan weet ik namelijk gelijk meer.

Als de omvormer aangesloten is op het internet kan ik eventueel mee kijken.

Ik hoor het wel.

Groeten, Lex


Door ton baars op 21 januari 2016

Beste Lex, het vergeten probleem van zonnen panelen op je dak. De wissel richter veroorzaakt een ernstiger net vervuiling de voedende kabel van de wisselrichter naar de aangesloten groep is een antenne met uitstraling van vervelende harmonische magnetische velden die gezondheids klachten veroorzaken. Het is verstandig deze voedende kabel in een grondkabel met afscherming toe te passen en deze afscherming aan alleen in de groepen kast te aarden. Voor een ieder aan te bevelen.


Door peter reedijk op 13 september 2019

Ton Baars,
Het is niet helemaal duidelijk hoe je de netvervuiling precies vermindert.
Kun je dit nog iets verduidelijken?
Mvg Peter


Door Johan op 6 december 2015

omvormer Hosola Bright 5000MTL
20 ST DAXX MONO ZWART 265 WP
aardlek: EATON PKN6-25/1N/B/003-A-M EAT AARDLEKAUTOMAAT PKDM PKN6
I-delta-n = 0,03 A / Icn = 6000A
Beste Lex,
misschien kun je ons ook helpen. We hebben de afgelopen 1,5 jaar meerdere keren de aardlek er uit gehad. We hebben nog geen verband kunnen vinden. iig geen bliksem oid. Omdat daarachter alleen de zonnepanelen zitten, merk je dus pas later dat je geen opbrengst hebt.
Ik lees geregeld dat een 30 mA misschien niet voldoende is. Of zou het ook een slechte (lekke) installatie kunnen zijn. Tijdens de installatie zijn er ook problemen geweest dat ze het verkeerd hadden aangesloten en we hebben ook nog lekkage gehad.
Aardlek en omvormer zijn al een keer vervangen. We proberen nu een goed werkende installatie af te dwingen via de rechtsbijstand, Installateur ontkent dat het door hem komt, en rechtsbijstand geeft nu aan dat we moeten bewijzen dat het aan de installatie ligt. En dat is best lastig voor iets dat eens in de zoveel tijd mis gaat.
Heb je advies voor ons?
Alvast bedankt,
Johan


Door Lex Schiebaan op 5 januari 2016

Hallo Johan,

Wat een ellende allemaal. En inderdaad jammer als de aardlek eruit ligt en de zonnepanelen niets opleveren.

Het kan aan heel veel punten liggen. En wat mij betreft moet de installateur dit kunnen oplossen anders moet hij zich afvragen of hij wel zonnepanelen moet installeren. Maar ik zal hem helpen.

In principe geeft vrijwel elke omvormer een foutstroom die er voor kan zorgen dat de aardlekschakelaar uit valt. Echter hoe groot deze is hangt af van de omvormer en de installatie.

Ik heb even in de handleiding gezocht en daar staat:
This product can cause a dc current in the external protective earthing conductor. Where a residual current-operated protective (RCD) or monitoring (RCM) device is used for protection in a case of direct or indirect contact, only an RCD or RCM of Type B is allowed on the supply side of this product.

De aardlekschakelaar die je nu hebt is van het type A.

Stap 1 lijkt me dus om deze te vervangen door een type B aardlek en dan te kijken of het wel werkt.

Ik hoor het graag.

Groeten, Lex


Door Marcel op 19 oktober 2015

Beste Lex,

in de wereld van zonnepanelen loop ik tegen muur met betrekking op een eventuele antwoord op mijn vragen.
Ik heb bij een klant een meting uitgevoerd omdat er problemen zijn in de installatie.
Echter nu zijn de gemeten waarden nogal vreemd. Ik meet achter de omvormer een piekstroom van 111A in de nachtelijke uren en gemiddeld loopt er in de nachtelijke uren ongeveer 12A. Mijn vraag is dan ook waar kunnen deze waarden vandaan komen heb ik de meter misschien verkeerd aangesloten.
Ik heb een netanalyser aangesloten met de een stroomtang om de voeding van de energie maatschappij (fase L1) en een stroomtang in de verdeelinrichting achter de omvormer (fase L3). De fase L2 wordt buiten beschouwing gelaten. Zou jij mij hier iets verder mee kunnen helpen.


Door Lex op 19 oktober 2015

Hallo Marcel,

Dat is super. Nachtpanelen!

Maar even serieus. Eigenlijk zou het technisch absoluut onmogelijk zijn. Sowieso is de DC stroom vrijwel nooit hoger dan +/- 9 ampère. En de stroom is sterk afhankelijk van de instraling. 9 Ampère wordt dus alleen midden op de dag behaald. Zodra het donkerder wordt zakt de stroom direct.

Als je de DC stroom meet dan vermoed ik een meetfout. Ik ben benieuwd naar de resultaten van de netanalyser.

Groeten, Lex Schiebaan


Door Evert op 10 oktober 2015

Hallo Lex,
Ze zijn geweest,en hebben een losse nul in de aansluiting van de connector gevonden.
Deze lag te spetteren,deze connector was verbonden aan de voedingskabel van de zonnepanelen groep in de meterkast.
Mijn conclusie was dus juist,er werd niets op geleverd.
Maar nu zie ik nog steeds geen terug levering.
En het is toch alweer 2 dagen met redelijk veel zon geweest.
De leverancier zegt dat ik alles zelf verbruik.
We expres niet veel stroom gebruikt,en zijn zelfs veel weg geweest.
Enigste wat aanstaat is een koelkast op laagste stand en wat wekkers
Het klopt gewoon niet.
Wat nu tedoen,een weekje nog afwachten ?.
Groet Evert.


Door Evert op 18 oktober 2015

Beste Lex,
Heb in 1 week nu 5 kwh teruglevering.
Het schijnt nu te werken.
Het systeem heeft dus 13 maand niet gewerkt.
Ik kan net anders dan afwachten nu.
In ieder geval hartelijk dank voor het luisterend oor.
Grt Evert vanuit Heerde.


Door Lex op 20 oktober 2015

Dat is goed om te horen. Het zijn geen top dagen laatste week dus 5 kWh terug leveren (naast het eigen verbruik) lijkt prima!

Groeten, Lex


Door Evert op 5 oktober 2015

Beste Lex,

Groot probleem,heb al 1 jaar 6 zonnepanelen op het dak.
Betreft een aktie van de woningstichting.
Maar nu blijkt dat ze niet en nog nooit hebben gewerkt bij mij,wel bij alle buren.
Werd door Liander op de hoogte gesteld,dat er geen terug levering was geweest.
Dus leverancier er bij gehaald,die heeft 2 omvormers vervangen.
Entoen gecontroleerd op werking,alle groepen uit en er was volgens hem teruglevering.
Nu het volgende,volgens Leander nog steeds geen teruglevering,slimme meter nog steeds op 0,0000
Ze geven elkaar de schuld , en ik word hier niet wijzer van.
Zelf gemeten met profitester,en er word niets geleverd,of opgenomen.
Wat nu te doen.
Hoop op antwoord.

Grt Evert.


Door Lex op 5 oktober 2015

Hallo Evert,

Dat is vervelend. Vooral omdat ze naar elkaar verwijzen en jij met het probleem zit.

Heb je iets meer informatie over het systeem? Welke omvormers zijn er bijvoorbeeld gebruikt? Hoe is het systeem gesitueerd?

Ik hoor het graag. Eens kijken of we een oplossing kunnen vinden.

Groeten, Lex Schiebaan


Door Evert op 7 oktober 2015

Hallo Lex,
Vanmiddag is er contact op genomen , door de leverancier van de panelen.
Ze komen morgen middag.
Gegevens van de panelen en omvormers heb ik niet.
Niemand in de buurt heeft gegevens gehad .
Waar ik bang voor ben is,dat ze gewoon zeggen het werkt.
Maar of het dan goed werkt is dan de vraag.
Nu doen ze niks , al 13 maand niet.
Kan ik bewijzen met de elektra rekening.
Ipv minder heb ik per maand meer gebruikt,terwijl het halve huis in de led lampen staat.
Maar ik zal morgen het wel horen,en zal U op de hoogte houden.
Alvast bedankt.

M.v.g.r Evert


Door ko heuff op 2 augustus 2015

Hallo Lex,
Ik heb 14 panelen van 265wp en een omvormer , type Growatt 4000TL.
De panelen liggen op het zuid-westen en zijn in 2 rijen van 7 aangesloten.
Hoeveel Kwh kan ik op een zonnige dag ongeveer opwekken? Ik heb het idee dat er te weinig wordt opgewekt. De zon komt rond de klok van 13.00 op de panelen. s Morgens wek ik ongeveer 1.5 Kwh op (zonnige dag) Is dat niet wat weinig?
“s Morgens hoor ik de omvormer een aantal keren tikken. Dit is waarschijnlijk bij het opstarten. Is dat normaal?
Ik verneem graag van je.
MvG Ko


Door Lex op 10 augustus 2015

Hallo Ko,

De omvormer heeft inderdaad een aantal relais die je hoort tikken. Dit is de opstartprocedure waarbij alles wordt gecontroleerd.

Een soortgelijk systeem produceert 15 kWh op een dag met uitschieters omhoog. Maar het is natuurlijk afhankelijk van de situatie. Zo lang de zonnepanelen in de schaduw liggen zullen deze niet veel opleveren.

Groeten, Lex Schiebaan


Door Cas van Krieken op 19 juli 2015

Hallo Lex,

Ik heb 16 panelen van het type SI250N (eigen merk Pfixx solar) van 250Watt. Mijn omvormer is de Solivia 5.0 van Delta.
Pfixx heeft met de installatie helaas de fout gemaakt om 2 strengen van 8 te maken ipv 4 van 4. Jammer, maar het functioneerde goed. De begin spanning is nu hoger maar de opbrengst is ongeveer 3.8 mw per jaar.
Sinds kort doet de omvormer (eigenlijk) de helft van de opbrengst tov een jaar geleden bij gelijke omstandigheden.
Als ik vergelijk met anderen waar ik vorig jaar ook altijd mee vergeleek doet hij inderdaad maar de helft. Ik zie geen verschil tussen de strengen dus mijn vermoeden ligt bij een mankement bij de omvormer.
Wat is jouw idee hierover?

Vriendelijke groet Cas


Door Lex op 27 juli 2015

Hallo Cas,

Dat klinkt niet goed. Maar ik begrijp het niet helemaal.

Als ik het goed begrijp waren de strings eerst in 2×8 verdeeld? Dit lijkt mij juist.

Is dat nu aangepast naar 4×4? En met welke reden?

4 Panelen geeft een te lage spanning voor het MPP spanningsbereik.

Zou dit het kunnen zijn?

Ik hoor het graag.

Groeten, Lex Schiebaan


Door Lex op 3 juli 2015

Hallo Johan,

Dat is vervelend. Ik heb er nog nooit van gehoord.

Zijn jullie er al achter waar het probleem veroorzaakt wordt? Ik heb geen verstand van rookmelder maar ik kan 2 dingen bedenken.

1. De rookmelder reageert op temperatuur verandering. De omvormer wordt heet en deze blaast warme lucht waarop de rookmelder reageert.
2. De rookmelders zitten op de netspanning (230 volt 50 hertz). De omvormer creëert een netspanning die vaak niet helemaal perfect is (blokspanning). Mogelijk reageert de rookmelder hierop.

Welk merk en type omvormer en rookmelders hangen er in het huis? Dan kijk ik het nog even na.

Groeten, Lex Schiebaan


Door Johan op 3 juli 2015

Dag, In het nieuwbouwhuis (december 2014 opgeleverd) van onze dochter,zijn zonnepanelen geïnstalleerd door een erkende installateur. nstallatie is ook onafhankelijk gecontroleerd. Vanaf het begin doet zich het probleem voor dat zodra er redelijk opbrengst is alle rookmelders in huis afgaan.
Problemen zijn voorgelegd aan bouwer, verkooppartij, installateur E (ook leverancier rookmelders) en zonnepanelen leverancier (ook aan fabrikant ).
Panelen zijn op aparte groep aangesloten.
Probleem gaat niet weg, uiteindelijk wordt er naar elkaar gewezen; iedereen heeft zijn deel volgens normen geïnstalleerd.
Gevolg; impasse, er komt geen oplossing.
Volgens zonnepanelenleverancier is dit een bekend probleem? Zou in de afstelling van de rookmelders zitten???
Volgens installateur E kunnen/mogen de rookmelders niet anders worden afgesteld (normen ed). En zouden de zonnepanelen geïnstalleerd moeten worden met een filter (???). Ook ivm brandgevaar.
Vraag; is dit een bekend probleem? is de oorzaak bekend en zijn hier oplossingen voor?

0


Door Ruud Lardinois op 19 juni 2015

Een zonnepanelen-liefhebber die eenzaam in een vechtmarkt achterblijft

Eindelijk komt het er van om te reageren op deze inspirerende website! Ik kom regelmatig langs om weer eens een stuk te lezen, haalde eerder al de “10 Top Tips” binnen – waarvoor dank – en verzonk opnieuw in zonnestroomgepeins. De roep van webmaster Lex Schiebaan om “Gezocht: 3 zonne-energiesystemen die niet goed werken” liet me in één klap rechtop zitten. Lees en huiver over mijn relaas van slechts één zonne-energiesysteem dat om meerdere redenen niet goed blijkt te werken.

Voorgeschiedenis
Sinds 1999 heb ik zonnepanelen. Gaandeweg uitgebouwd. Daarnaast bij vervanging van elektrische apparaten zeer kritisch gekeken naar energie-efficiëntie. Energieslurpers zijn aldus vervangen door fatsoenlijke toestellen. Een volgende mijlpaal was tien jaar geleden toen ik me heb kunnen laten afsluiten van het aardgasnet. Sindsdien is ons huishouden nagenoeg energieneutraal.

Enthousiasme
Een goede vriend elders in het land raakte helemaal in de ban van ons zonnesucces. Hij wilde dat ook wel. Anderhalf jaar geleden werd door een gerenommeerd bedrijf een 2000 Wp systeem op zijn dak geïnstalleerd. Bouwt de mens al sinds het Neolithicum huizen met afwaterende daken, onze vriend bewoont een huis dat zich aan dat voor de hand liggende principe niets lijkt aan te trekken. Zijn dak watert niet af maar in. Daar waar wij de dakgoten verwachten ligt bij hem het hoogste punt en loopt van twee kanten naar het midden toe in een goot af. Een soort trechter. De hellingshoek is gering, je kunt over het dak lopen. Zijn enige ‘dakgoot’ loopt dus in het midden van zijn dak. Ik kan niet anders zeggen: een amusant gezicht. En werkt het? Het hele dak is bekleed met een soort kunststoffolie die het hemelwater volgens mijn indruk inderdaad via het 30 cm brede middengootje lijkt af te voeren. Omdat de hellingshoek van beide zijden naar het middengootje op het oog maar rond 10 graden bedraagt, is het dak te beschouwen als een plat dak. Aldus zijn de panelen op losse staanders geplaatst en tegen wegwaaien verzwaard met stoeptegels.

Hens aan dek!
Op een goede ochtend werd onze vriend wakker en staarde tevreden naar boven en dacht opeens dat zijn plafond wat dichterbij oogde dan anders. Op slag was hij klaarwakker en stelde vast dat het slaapkamerplafond in het midden inderdaad rond 10 cm bleek te zijn gedaald… Inspectie op het dak liet zien dat het gewicht van de panelen en de betontegels een daling veroorzaakten waarmee het afwaterende middengootje een badkuip was geworden en het vele stilstaande water daarin nog zwaarder ging drukken. Enfin, u en ik denken aan een slapstick-scene van Fernadel of de Dikke en de Dunne (wie kent ze nog), maar onze vriend raakte in paniek. Hij verhuisde terstond zijn bed een verdieping lager naar de woonkamer en wilde zo snel mogelijk van het zonne-ongerief verlost worden. Hij kon weinig anders.

Hij in paniek, ik bezwaard met een morele schuld omdat ik weliswaar niet actief maar indirect toch de aanstichter van zijn ongerief was, besloten wij, gezien de precaire situatie, gezamenlijk de hele handel terstond te ontmantelen. Met een dag werken was alles geklaard en lag er beneden een grote stapel goederen en draaide zijn elektriciteitsmeter en zijn gemoed als vanouds weer vooruit. In zijn opbloeiende opluchting vroeg hij zich plots openlijk af of deze uitgestalde handel niet wat voor mij was? Hij wilde graag voor de helft van de kosten zijn verlies nemen, waarmee ik van het ene op de andere moment virtueel 2000 Wp rijker werd. Niet gehinderd door twee linkse handen besloot ik om dat installatieklusje zelf te klaren.

We laten ons niet kisten
Nodig waren nieuwe kabels, stekkers, montagerails, enzovoort, want mijn enige vrije plek voor een nieuwe set panelen is nog slechts een golfplatendak op de carport. Het werd een een exercitie naar leveranciers voor de benodigde onderdelen. Nee, wij leveren alleen complete systemen. Een ander: graag, maar alleen als wij ook mogen installeren. Een derde: ja, komt u maar langs en wij nemen graag alles met u door. “U blijft met geen enkel schroefje te veel over” riep hij mij nog na. Inmiddels was ik wel geografisch 130 km van mijn woonplaats verwijderd geraakt. Niet zo duurzaam dus helaas. Maar ik verliet het pand na een vriendelijk en behulpzaam gesprek en met een hele lading montagemiddelen. Enkele dagen later kon de klus beginnen. Maar schroeven ontbraken, verkeerde klemmen, te weinig van het een, te veel van het ander. Het was onontkoombaar: een tweede rit van 130 km heen en 130 terug was nodig. De fouten werden adequaat en met vriendelijke hoffelijkheid hersteld waarna het werk alsnog kon beginnen. In twee halve dagen was de klus geklaard en konden de stekkers in de omvormer. Maar verdraait: die pasten niet! Op het eerste oog een niet te onderscheiden verschil, bleken de DC-plugjes aan de omvormer fundamenteel verschillend. Weer terug, omvormer mee. Ah, klopt, een ander type. Ja die hebben wij, maar ze zijn helaas zojuist verpakt om naar een andere voorraadplek te verhuizen. We sturen ze graag per post naar u op! Telefoontjes, een e-mailtje en een maand later: niks., geen plugjes, geen gehoor meer, geen reactie.

Ondertussen rees bij mij de vraag naar het waarom van die merkwaardig andere DC-plugjes in een anders zo gestandaardiseerde zonnemarkt? Het vermoeden rees van een ‘nieuwe’ maar overjarige omvormer die anderhalf jaar geleden aan mijn vriend was geleverd. Alle technische details nog eens nagespit. He, 8 panelen van 245 Wp maakt 1960 Wp bij een omvormer met een maximaal vermogen van 1700 Watt? Maar dat betekent dat bij volle zonneinstraling de opbrengst van één paneel naar de vaantjes gaat? Hoe dan ook, ik had nu geen andere keus meer dan om de oorspronkelijke leverancier vriendelijk de levering van twee DC-connectoren te vragen. Maar ook met het doorgeven van het juiste type(nummer) zou ik al tevreden zijn. De vriendelijke heer aan de andere kant van de lijn herkende de kwestie en beloofde de spullen erbij te zoeken en mij terug te bellen. Leuke mensen, maar er werd helemaal niet teruggebeld. Er werd nooit teruggebeld. Dan zelf maar weer de hoorn opgepakt. Een mevrouw ditmaal. Zij was op de hoogte van de kwestie. Haar reactie was onthutsend. Waar ik de vanzelfsprekendheid vandaan haalde om een beroep op de service van haar bedrijf te doen? Hu? A.u.b. slechts de levering van twee plugjes. En vanzelfsprekend betaal ik. Ook eventuele portokosten. De dames en heren aldaar bleken streng in de leer. Aan mij werd NIET geleverd, noch iets medegedeeld. Je gelooft je oren niet.

Het knaapje dezes is oplossingsgericht en ploos de lange lijsten van relevante connectorfabrikanten door en stelde na een paar internetavonden vast de meest waarschijnlijke kandidaat voor de twee juiste DC-connectoren te hebben geidentifeecerd. Die bestelde ik – in Duitsland – en diezelfde week nog waren ze binnen en het bleken inderdaad de juiste plugjes te zijn. Draadjes erin, warteltje aandraaien en gaan met die banaan. De omvormer knorde even gemoedelijk, knipperde met zijn displaytje en klikte met de hakjes en hoppa, de eerste Wattjes draaiden het net op. Wat is zonne-energie toch heerlijk! Geen enge mannen in donkere regenjassen met dubbele boekhoudingen of te grote geweren of met andere dubieuze ideeën. Met alleen de zon is de gebruiker echt duurzaam en staat helemaal op eigen energetische benen! Geweldig toch?

Opgelost maar ook weer niet
Maar er bleek toch een technisch probleem. Tegen de avond als al mijn omvormertjes gaan slapen veroorzaakt mijn nieuwe – overjarige – omvormer kennelijk een lekstroompje. Dat gebeurt ook bij het ontwaken ’s-ochtens. Het vervelende is dat daarmee niet de groep-aardlekschakelaar waarop zij draaien wordt uitgeschakeld, maar de hoofd-aardlekschakelaar. Zo wordt het hele huis stroomloos gemaakt. En dat tweemaal daags. Ik sta voor een raadsel. En begrijp de logica van dit proces niet. De groepen-aardlekschakelaar triggeren als ik het goed heb bij 30 mA. Waarom de hoofd-aardlekschakelaar eerder wordt getriggerd ontgaat mij. Wie kan mij helpen om dit probleem te analyseren?

• 8 Panelen ET Solar 245 Wp (serieel geschakeld)
• Omvormer: SMA Sunny Boy 1600 TL

Aangesloten op een eigen groep met aardlekschakelaar, maar wel samen met een Steca 500 (3 panelen samen 220 Wp) en een Soladin 600 (4 panelen samen 360 Wp). Deze twee kleinere systeeempjes draaien al sinds 1999 uitstekend en doen dat nog steeds.


Door Lex op 3 juli 2015

Hallo Ruud,

Wat een verhaal. Hierbij verdient u de prijs voor langste reactie ooit! En fantastisch dat u al sinds 1999 zonnepanelen heeft. Dan was u er erg vroeg bij. Dat was nog in de tijd dat de kleine paneeltjes een vermogen koste.

Dat van de stekkertjes klopt inderdaad. Meest gangbaar zijn MC4 stekkers (van fabrikant Multi Contact). Vrijwel elk zonnepaneel en omvormer heeft deze stekkers. Er zijn een paar uitzonderingen zoals Tygo stekkers en inderdaad Sunclix op SMA.

SMA heeft in de tijd dat er nog veel merken connectors zijn gekozen voor Sunclix van fabrikant Phoenix. En ik moet zeggen dat het fantastische stekkers zijn. Er is geen speciaal gereedschap nodig (een zonnepaneel stekker tang kost 250 euro) en kan met de hand vastgemaakt worden. En ze kunnen hergebruikt worden. Je draait hem los en dan kan je met een klein schroevendraaiertje alles weer los maken en de boel opnieuw gebruiken.

Maar goed dat is nu gelukkig opgelost.

Volgende probleem:

Eén of meerdere omvormers kunnen inderdaad een foutstroom geven die een standaard 30mA aardlekschakelaar eruit kan gooien.

Maar een hoofdaardlekschakelaar bestaat eigenlijk niet. Een standaard groepenkast heeft bijvoorbeeld 8 groepen en deze worden verdeeld in 2×4 groepen met daarvoor per 4 automaten een eigen aardlekschakelaar.

Het kan dus niet dat er een hoofdaardlekschakelaar is. Wel is er een hoofdschakelaar maar die kan niet door een automaat uitgeschakeld worden.

Om het probleem op te lossen is het verstandig de SMA een eigen aarlekschakelaar te geven. Dit is het eenvoudigst te bereiken met een aardlekautomaat (voor een paar tientjes te koop).

Dan is de rest weer zo als het was en heeft de SMA zijn eigen circuit. Mocht dit toch problemen geven dan kan je een zwaardere aarlekautomaat pakken of in bepaalde gevallen zelfs geen aarlekautomaat (ligt aan de situatie).

Dan is dat probleem opgelost en kan u weer lekker genieten van uw oude en nieuwe zonnepanelen.

Succes!

Groeten, Lex Schiebaan


Door Ruud op 17 juli 2015

Dank voor je reactie Lex!

Voor mogelijke SMA-bezitters en/of anderen met aardlekschakelaar-problemen hier in het kort de afloop.

Omdat ik met de vraag, met welk type DC-connectoren de SMA-omvormer is uitgerust, door de oorspronkelijke leverancier Zonnefabriek volkomen genegeerd werd, heb ik met logisch nadenken en met behulp van de uitstekende technische SMA-documentatie (te downloaden op de SMA-website) mijn probleem kunnen analyseren en oplossen. Ter herinnering: de kwestie was dat bij het opstarten ’s-ochtends en het afslaan in de avond, de SMA-omvormer de aardlekschakelaar triggerde en aldus ons huis tweemaal daags stroomloos maakte.

Ons huis is in 1911 gebouwd. De elektra-installatie is uiteraard van latere datum. Op grond van de gedateerde groepenkast en enige aardlekschakelaar lag ook daar de meest waarschijnlijke oorzaak van het probleem. De oude aardlekschakelaar zal rond 35-40 jaar oud geweest zijn. Alles overziende vond ik dat de meterkast aan een grondige update toe was. Aldus door een gecertificeerd vakman laten uitvoeren en zie daar: het probleem was opgelost. Ondanks de gebruikelijke 30 mA aardlekschakelaars (er wordt voor SMA wel 70 mA of nog hoger aangeraden) draait het systeem nu al enkele weken als een zonnetje.

Ik deel verder je mening dat de Sunclix DC-connectoren uitstekend zijn! Je hebt er geen speciaal gereedschap voor nodig en ze zijn herbruikbaar. Voor de zekerheid heb ik twee sets extra besteld.

Nogmaals dank voor het commentaar en veel succes met de website. De interactie tussen gebruikers en vakbekwame beheerder maakt jouw website wel een van de interessantste en leerzaamste websites. Ga zo door!

Met hartelijke groet,

Ruud


Door Frank op 23 oktober 2015

Sorry, maar ik ben het geheel niet met je reactie eens. Het is zeer goed mogelijk en zelfs veel vaker toegepast om een hoofdgroep en subverdelers te hebbenL evenzo kan je dus heel goed een hoofdaardlek hebben en groepenaardlek.
Als de hoofdaardlek als eerste uitvalt (ipv de groepaardlek) is er een probleemm: of de hoofdaardlek is niet goed meer (spreekt te vroeg aan) en/of het systeem is niet goed ontworpen (geen selectiviteit toegepast).
Tevens is het zo, dat sommige omvormers relatief zware aardlekschakelaars nodig hebben. Omnik omvormers staan erom bekend bijv dat ze minstens een aardlekbeveliging van 100mA nodig hebben.
Het toepassen van een aardlek bij de omvormer heeft dan dus geen enkele zin en wordt dan ook niet volgens de huidige normen aangelegd.
Daarnaast denk ik niet dat de oorzaak gezocht moet worden bij 3 omvormers: immers is het zeer onwaarschijnlijk dat alle 3 omvormers gelijktijdig opstarten. Het zal daarmea één van de omvormers zijn die het uitvallen van de hoofdaardlek veroorzaakt.


Door Hans Barnaart op 3 mei 2015

Heb 16 panelen merk JA Solar type JAM6(BK) 60-265W/p dus totaal 4240W/p
Aangesloten in één string op een Diehl Platinum 3800TLD middels een aparte groep en aardlekschakelaar van 20A 300mA en een Qbox. Dakhelling 38 graden en -27 graden op het zuiden gelegen.
Kom over de maand April 2015 tot een totale opbrengst van slechts 389 Kwh
Terwijl de cijfers in uw site voor goede 16 panelen van 265 W/p 639 Kwh hadden moeten opleveren. De gehele installatie en levering heeft plaats gevonden op 13 maart jl door de firma “the Sunshine company” uit Wierden.


Door Lex Schiebaan op 16 november 2014

Hallo Stef,

Dat lukt meestal wel met software. Kijk even op de website van SolarMax. Volgens mij kan je dit doen met Maxtalk. http://www.solarmax.com/en/maxtalk/

Ben benieuwd of het gelukt is.

Succes.

Groeten,

Lex


Door stef op 10 november 2014

Beste Lex,

Heb een solarmax 4200s gekocht voor een prikje , toestel blijkt normaal te werken uitgezonderd een probleem de datum……..staat op 00-00-2000 en kan ik niet veranderen , datum ingebruikname 10/12/2009 ……….

Enig idee wat ik kan doen?

Bedankt bij voorbaat .

stef


Door Martin op 3 november 2014

Beste Lex,

Sinds juni vorig jaar heb ik 6 zonnepanelen van 195 Wp in 2 sets met elk een Steca 500. In het begin werkte het prima. Plaatsing is niet ideaal vanwege schaduw op 1 set wanneer de zon niet hoog genoeg boven het dak van de buren meer uitkomt, maar dat wist ik van tevoren. Het probleem is dat de opbrengst ten opzichte van vergelijkbare maanden vorig jaar ongeveer een kwart tot de helft minder is. Zo had ik 149 kWh in juli 2013 tegen 109 kWh in juli 2014. Voor augustus was dat 122 tegen 77, voor september 69 tegen 57 en oktober 40 tegen 20. Ik meet de opbrengst vanaf de omvormers met aparte ouderwetse draaistroommeters. De zonnepanelen hebben volgens specificatie een open klemspanning van 45 V. Ik heb afgelopen zaterdag met zon bij de ene set waarden van 33, 34 en 36 V gemeten per paneel. Onder bewolkte omstandigheden had ik eerder waarden tussen de 18 en 24 V gemeten per paneel. Onder zwaar bewolkte omstandigheden stond één Steca te knipperen en daar had ik toen 41 V gemeten voor de totale set van 3 panelen, te laag voor de Steca om aan te springen. Kunnen deze meetwaarden de tegenvallende opbrengsten verklaren? En is het aannemelijk dat de 6 panelen ongeveer in gelijke mate zo sterk achteruit zijn gegaan? Ik ben benieuwd naar je reactie
Groet, Martin


Door Lex Schiebaan op 16 november 2014

Hallo Martin,

Ik heb een soortgelijke vraag ook op de mail gehad.

Welk type zonnepanelen betreft het?

En is het totaal verschil zo groot of gaat het om 1 van de 2 sets?

Groeten,

Lex


Door Martin op 24 november 2014

Hallo Lex,

Het zijn Talesun M-195 All Black zonnepanelen. De opbrengsten in mijn vorige bericht betreffen de som van beide sets.

Groet, Martin


Door Lex Schiebaan op 14 september 2014

Beste Frederik,

Kijk aljeblieft uit. De omvormer heeft een max spanning van 600 volt. De panelen (open klemspanning lage temperatuur in de ochtend) kunnen hier makkelijk overheen gaan. Dit kan de omvormer blijvens beschadigen en dan heb je ook geen garantie.

Om dit soort problemen te voorkomen kan je altijd beter van te voren de software van de fabrikant checken. Die geeft gelijk foutmeldingen in dit soort gevallen. Zie in dit geval: http://www.solarmax.com/en/maxdesign/

Ik zou het dus lekker op 2 strings houden. Op zich heb je gelijk maar het scheelt nou ook weer niet vele procenten. En met 2×8 kan je goed vergelijken en dus sneller fouten / problemen herkennen.

Groeten,

Lex


Door Frederik op 27 augustus 2014

Beste Lex,

Afgelopen maart 2014 heb ik zelf een installatie aangelegd met 16 panelen. Alles draait, maar ik heb het gevoel dat het beter kan.

Mijn installatie:
• 16x ET Solar P660250WW op platdak
• 1x Solarmax 4000P (2 MPP’s)
• Opstelling: platdak, geen schaduwval, op het zuiden gericht

Plan 1)
Desondanks dat mijn omvormer 2 MPP’s heeft, heb ik gekozen voor een 1 string met 16 panelen in serie.

Reden:
• Des te hoger de spanning, des te lager de verliezen in de kabel
• Rendement van de omvormer is hoger bij een hogere spanning

Probleem:
Met deze opstelling krijg ik ’s ochtends en/of ’s middags foutmeldingen in de error log van de omvormer dat VDC te hoog is. De VDC MAX van de omvormer is 600V.

De openklem spanning van 16 panelen is:
16 * 37,47 VOC = 599V (25 °C en 1000W/m2)
De belaste spanning van 16 panelen is:
16 * 30,34 VMP = 486V (25 °C en 1000W/m2)

Bij berekening met de openklem spanning loop ik tegen de limieten van de omvormer. Een foutmelding is dan logisch. Maar de panelen worden belast door de omvormer, dus de spanning ligt waarschijnlijk ergens tussen beide in.
’s Ochtends krijg ik soms foutmeldingen. Hoe het gedrag van de spanning op de omvormer tijdens het opstarten is weet ik niet precies. Dat is waarschijnlijk een overgang van onbelast naar belast omdat de MPP dan opstart. Tijdens dat moment kan de omvormer dus even een hogere spanningen meten, maar ook hoger dan 599V? Het is immers ’s ochtends, zon komt op in het oosten en de panelen staan op het zuiden gericht.

Nu heb ik ook jouw MPP verhaal gelezen en zie inderdaad dat de opbrengst van een paneel >100% kan zijn onder de 25 °C. Dit staat inderdaad ook gewoon in de datasheet.

Momenteel draai ik plan 2.

Plan 2)
Omdat mijn omvormer 2 MPPs heeft gebruik ik nu ook beide. Ik heb 2 stringen met beide 8 panelen.
Sinds ik deze configuratie gebruik is de error melding VDC te hoog niet meer geweest! (logisch)
Maar deze configuratie was niet het uitgangspunt.

Eigenlijk wil ik draaien op plan A, maar ik wil zeker geen VDC MAX foutmeldingen krijgen meer van de omvormer.

Heb jij al enig idee wat ik kan doen om toch Plan A te kunnen draaien?

Frederik


Door D. van Arkel op 17 augustus 2014

Geachte Lex,

Ik heb een systeem uit 2002 in werking gekomen begin 2003.
40 panelen, 5 groepjes van 8 110 wattpiek per paneel, 5 Würt SWE 900 profi omvormers volgens mij zonder opbrengstmonitoring;
Volgens mijn gevoel is de opbrengst niet goed, twee maal is een destijds geleverde opbrengstmeter na korte tijd kapot gegaan. Leverancier was Stroomwerk-Deventer die niet meer bestaat.
Afgelpen winter is het systeem van het dak gehaald wegens dakisolatie en door de dakdekker( die beweerde er vestand van te hebben, weer gemonteerd. Ik kan niet nagaan of alles nu goed zit en of het naar behoren werkt. Een kolfje naar uw hand?


Door Lex Schiebaan op 15 september 2014

Beste D. van Arkel,

Ik ken de Würth omvormer niet. Ik heb even gezocht maar vind geen informatie. Zijn deze uitgevoerd met stekkers? Anders kan je eenvoudig een kWh meter gebruiken. Mochten ze vast zijn gemonteerd dan wordt het wat lastiger. Wel kan je dan een kWh meter in de meterkast plaatsen. Deze zou makkelijk jarenlang mee moeten gaan.

Tijdens mijn zoektocht kwam ik deze website tegen: http://www.zonnestroomproducenten.org/z-reparatie.php

Wellicht kunnen zij u verder helpen.

Groeten,

Lex

Ps. Ik heb uw contactgegevens uit de reactie verwijderd i.v.m. eventuele spam.


Door Lex Schiebaan op 7 augustus 2014

Beste Harrie,

Dat klinkt als een verkeerd geconfigureerd systeem. Helaas zijn ze failliet.

Wat je zou kunnen is het plaatsen van optimizers. Deze zorgen voor een optimale opbrengst per paneel. Het gaat wel +/- 500 euro aan optimizers kosten. En hoeveel het meer opbrengt is de vraag maar ik zou gokken op 10-15%

Succes.

Groeten,

Lex


Door Harrie Strijbos op 21 juli 2014

Mei 2013 pv systeem laten plaatsen door Solar zuid uit Sittard
10 x simax sm660 250wp en sma sb2500tl verwachte opbrengst 2225kw per jaar
na een jaar kom ik niet verder als 1850kw
de installatie bestaat uit twee dakvlakken 4 panelen op een dakkapel en de hele dag in de zon en 6 panelen
op de aanbouw waar na 15:30 uur schaduw valt de richting is -35 graden van het zuiden en staan onder een hoek van 15graden .Solar Zuid bestaat niet meer ik kan hier niet meer vragen voor een oplossing
vraag is of met een kleine aanpasing een beter rendement te halen is


Door Lex Schiebaan op 16 juni 2014

Hallo Harm,

Ik heb het even nagekeken. Ik denk dat de panelen eerst niet juist geconfigureerd zijn op de eerdere omvormer. Het enige verschil tussen de 2 omvormers is namelijk de ingangsstroom.

De omvormer is verder prima gedimensioneerd dus daar zou ik me geen zorgen over maken.

Groeten,

Lex


Door Lex Schiebaan op 6 juni 2014

Beste Harm,

Dat is vervelend.

Een omvormer is een vrij geavanceerd apparaat met heel veel metingen voor de veiligheid. Dit klinkt voor mij als een omvormer probleem. Dit is normaliter uit te lezen. Kan je op de omvormer iets zien (als deze het wel doet) en is de omvormer aangesloten op het internet?

Waarschijnlijk moet je ergens een foutcode vinden en dan weet je waar je moet zoeken. Mocht het niet aan extrene factoren liggen dan is de omvormer kapot en moet deze vervangen worden.

Ik hoor het graag of je een foutcode kan achterhalen.

Groeten,

Lex


Door Harm Stevens op 16 juni 2014

Hallo Lex,

Inmiddels een andere omvormer geplaatst (zelfde type) en deze doet exact hetzelfde.
Daarna een grotere omvormer geplaatst van hetzelfde merk. (Samil Powr 5200TL-D) en deze werkt wel.

Nu is alleen mijn vraag nog als dit nadelen geeft op het rendement aangezien deze nu over gedimensioneerd is.

Groeten,

Harm


Door Harm Stevens op 21 mei 2014

Beste Lex,

Wij hebben sinds enkele weken 32 zonnepanelen laten plaatsen van het merk Solar frontier 165Wp. Er zit een omvormer achter van het merk Samil Power 4500 TL-D.
Sinds de installatie valt de omvormer om onverklaarbare redenen uit.
Deze probeert op te starten, maar na 7 seconden valt deze weer in storing. Soms gaat de omvormer wel door het opstarttraject en gaat deze stroom leveren, maar valt dan ook weer uit.
Wij hebben een nieuwe kabel aangelegd, geprobeerd met en zonder aardlekschakelaar, maar hij blijft dezelfde acties houden.

Wat kan hier het probleem zijn? Wij weten het niet meer.

Kun jij ons verder helpen?.

Met vriendelijke groet,

Harm Stevens


Door Lex Schiebaan op 28 april 2014

Beste Marcel,

Ik heb even gekeken. Waarschijnlijk heeft u zonnepanelen met 96 kleinere 5 inch cellen. Omdat dit zonnepaneel veel cellen heeft ligt ook de spanning hoger dan bij standaard zonnepanelen. Dit type wordt vrijwel niet meer gemaakt.

De 49 volt inderdaad echter is de de spanning op het moment dat de zonnepanelen stroom leveren (Vmpp). De open klem spanning (Voc, de spanning als de zonnepanelen niets doen) is echter veel hoger. Die is namelijk 59,8 volt. En let op dit kan nog hoger worden als het koud is.

De hoge spanning kan zeer gevaarlijk zijn en vrijwel elke omvormer zou gelijk kapot gaan. Dit is dus een dure fout die gemakkelijk voorkomen had kunnen worden. De Omnik is waarschijnlijk al opgeblazen (max 500 volt) en de Solarmax is mogelijk beschadigd bij koud weer (normaal max 600 volt).

Met de software van de omvormer fabrikanten zou eenvoudig te zien zijn geweest dat het niet zo maar kon. Wellicht was het parallel zetten van 2 strings van 5 panelen de oplossing. Of een andere omvormer met een hoger spanningsbereik.

Succes met het oplossen. Indien uw leverancier de omvormers heeft gekozen mag u deze best op zijn vingers tikken want dit is ongeveer les 1 die je moet leren als je zonnepanelen gaat verkopen.

Groeten,

Lex


Door Marcel Bakker op 29 april 2014

Hallo Lex,

Bedankt voor je reactie.

De leverancier had (gelukkig voor mij) zelf gekozen voor de Omnik. Dat is een dure fout voor hem. We hebben in ieder geval besloten om de panelen in twee strings van 5 panelen aan te sluiten. Met de software MaxDesign heb ik kunnen bepalen dat dit veiliger is, alleen de minimale MPP voltage is iets te laag.

Ondanks mijn oriëntatie op het oosten draait het systeem goed, gemiddeld wek ik 6 kWh op per dag.

De suggestie dat de omvormer beschadigd kan zijn, onthoud ik zeker. Mocht het systeem toch nog kuren vertonen, dan kan ik hier de leverancier mee confronteren.

Heel erg bedankt voor je informatie.

Met vriendelijke groet,

Marcel Bakker


Door Lex Schiebaan op 7 mei 2014

Hallo Marcel,

Goed om te horen.

Met deze omvormer zat het op het randje en SolarMax is wel goed dus ik denk dat het goed is gegaan. Maar teveel spanning voor een omvormer kan (zoals blijkt) catastrofaal en zelfs gevaarlijk zijn.

Geniet van de zonne-energie.

Groeten,

Lex


Door Marcel Bakker op 20 april 2014

Hallo Lex,

Sinds een maand heb ik mijn zonnesysteem werkende opgeleverd gekregen: 10 panelen ZN ShineSolar 260 Wp i.c.m. een Solarmax 3000s omvormer.

Vandaag en gisteren viel het me op dat het systeem na het opstarten in storing viel, het blijkt dat de Vdc 580 Volt hoog is. De panelen leveren normaliter 49 Volt per stuk. De omvormer kan maximaal 600 Volt verdragen.

Is er een verklaring te bedenken waarom het systeem zoveel spanning afgeeft aan de omvormer? Of is deze omvormer niet geschikt bij deze panelen? Ik heb ook een Omnik 2.0 k-TL gehad, maar ook deze omvormer kon niet overweg met de hoge spanning.

Alvast bedankt voor je reactie.

Met vriendelijke groet,

Marcel Bakker


Door Lex Schiebaan op 18 april 2014

Beste Rolf,

Wat bijzonder. Het zou kunnen. Ik zal u proberen een inzicht te geven in wat er kan gebeuren. Maar dat is een vermoeden.

De omvormers geven een vrijwel zuivere sinus. De omvormer zet de gelijkspanning van de zonnepanelen om naar wisselspanning. Wat de omvormer doet is de gelijkspanning in stukjes hakken en dit zo maken dat er een wisselspanning ontstaat. De wisselspanning is een sinus golf. De omvormer maakt deze echter niet helemaal zuiver omdat er blokjes in zitten.

Dit is echter vaak vele mate beter dan alle andere elektronische apparatuur met een transformator. Zo kan een koffiezetapparaat, oven etc veel meer netvervuiling geven dan een omvormer.

Mijn vermoeden is dan ook dat de wekkers precies reageren op de omvormer. Misschien dat de elektronica in de wekker (ook een transformator) daar gevoelig voor is waardoor de tijd niet juist wordt weer gegeven.

Ik vind het toch wel interessant dus ik heb een paar vragen:
– Zijn het dezelfde wekkers (welk merk en type)?
– Is er toevallig nog iets anders gebeurt wat betreft elektronica in huis?
– Is er iets te merken aan de SB 1600? Bijvoorbeeld een hoog geluid of een brom?

Ik weet dat er een bepaalde serie is geweest met de SB 1600 TL. Ik moet even nakijken welke serie dit geweest is. Wellicht heeft dit er ook mee te maken.

Ik hoor het graag.

Groeten,

Lex Schiebaan


Door rolf soeten op 12 april 2014

Hallo Lex,

Sinds wij zonnepanelen hebben, sinds dec 2012, lopen onze wekkers te snel. Circa 5- 10 minuten per dag.

Deze panelen zijn geplaatst in het kader van de 123 zonne energie actie van Vereniging Eigen huis.

Oskomera, die deze geplaatst heeft, valt alles binnen de gestelde normen en is deze netvervuiling acceptabel (en wordt dit probleem dus niet verholpen).

Ik ben heel benieuwd naar jou visie hierop.

Mvg, Rolf Soeten

NB: Wij hebben een SB1600 Tl (Sunny Boy) omvormer


Door Lex Schiebaan op 24 maart 2014

Onderstaande mail ontving ik van Alex:

Hoi Lex,
Tegen het volgende probleem loop ik aan.
Ik heb 20 panelen geplaatst die ik in 1 string heb door gelust. Ze geven dan 20 x 37 v = 740 v. Op de Growatt omvormer 4400 TL hebben even wat lampjes gebrand, toen ik de knop op aan zette, en het led venster lichtte op. Verder gebeurde er niets. Vervolgens de knop weer op uit gezet. De volgende dag deed bij het aanzetten van de omvormer hij helemaal niets meer. Er gaat niets meer branden en de omvormer lijkt ‘dood’. Na wat gezoek in de papieren kom ik tot de ontdekking dat de string tot max 580 VDC belast mag worden. Hier zat ik met de 740 v dus boven.
De oplossing is dan 2 strings aansluiten. Dat wil ik nu gaan veranderen. Er zitten op deze omvormer 3 aansluit mogelijkheden, dus voor 3 strings.
De vraag is nu of ik de omvormer heb ‘opgeblazen’ en ik een nieuwe omvormer moet aanschaffen. Of kan ik bepaalde onderdelen vervangen in de omvormer. Of zit er een beveiliging in deze omvormer ?
Hopelijk kun je me uitsluitsel geven want ik krijg geen duidelijkheid over hoe en wat.
Bij voorbaat dank.
vr. gr.

Beste Alex,

Waarschijnlijk is de omvormer onherstelbaar beschadigd. Een omvormer kan veel hebben behalve overspanning. Let op dat u nu al de overspanning had. Normaal moet je ook nog eens rekening houden met een temperatuur van -10 waarbij de spanning nog hoger ligt.

Waarschijnlijk een duur foutje dus.

VOOR IEDEREEN: Let dus altijd op de maximale spanning en bereken dit met software van de omvormer fabrikant om zeker te weten wat er gebeurt bij min 10 graden. Het niet juist controleren van de maximale spanning kan zeer gevaarlijk zijn en is altijd een duur geintje!

Groeten,

Lex


Door Lex Schiebaan op 24 maart 2014

Beste Karel,

200 volt met 12 panelen klopt inderdaad niet. Mijn vermoeden is dat er een fout in de string is gemaakt. Kan het zijn dat er 4 rijen van 3 zonnepanelen geplaatst zijn. Mogelijk zijn er bijvoorbeeld 3 panelen verkeerd om in de string gezet.

Mijn vermoeden is dat er dus 9 panelen goed in serie staan en 3 zonnepanelen waarvan de polariteit is omgedraaid. Dat betekend dat de open klemspanning 9 * 37.56 volt + 3 * -37.56 volt = 225 volt. De maximale open klem spanning meet je bijna nooit dus dat kan heel goed kloppen met de gemeten 200 volt.

Op zich is dit redelijk makkelijk te verhelpen en op te sporen. Als u er niet uit komt kan u mij een mailtje sturen dan kijk ik of ik een installateur bij u in de buurt weet of ik kom zelf even langs.

Met vriendelijke groet,

Lex Schiebaan


Door Karel Effern op 14 maart 2014

Beste Lex,

Mijn PV-installatie staat sinds eind december op het platte dak in Velserbroek. Omdat het wat voeten in aarde had kon de installatie niet getest worden op de kortste dag van het jaar.

Op zich werkt het allemaal wel, maar de opbrengst is ongeveer de helft van wat ik verwacht.

Ik heb 12 250Wp panelen in serie en meet onbelast maar 200V DC (belast is dit dan ongeveer 175 VDC). De afgelopen mooie dagen kwam ik in de piek echter niet eens boven de 800W uit. Mijn achterbuurman heeft 7 panelen van 240Wp en die had 1300W. Ergens is dus iets niet in orde. Saillant detail…..de leverancier (Suntrapp Energy) is inmiddels failliet….(lang verhaal) dus daar kom ik ook niet verder mee. Enig idee waar ik naar op zoek moet (oja …..plat dak op 6 meter hoog, en zelf geen ladder om erop te komen, helpt dus ook niet).

12 stuks: EliFrance EL602502 250 Wp panelen (VOC;37.56 V, VMP: 30.86V)
Converter: GoodWe GW3000-SS

Hoop dat je mij op weg kunt helpen….alvast bedankt voor je reactie


Door Lex Schiebaan op 2 december 2013

Beste Leo,

Wat goed om te horen dat u al zo lang zonnepanelen heeft.

De vlekken zijn inderdaad vocht plekker. De zonnepanelen delamineren (de lagen van de tosti laten los http://zonneenergie.eu/een-tosti-in-een-frame/) waarschijnlijk als het gevolg van een verkeerde fabricage. Ik zie dit wel vaker bij de zonnepanelen van die leeftijd (Shell of Philips?).

De vlekken hebben een negatieve invloed en deze neemt gedurende de tijd toe. De zonnepanelen gaan dus steeds slechter werken.

Als u in het midden van het land woont wil ik wel even komen kijken en de zonnepanelen door meten.

Groeten,

Lex Schiebaan


Door Leo Tiggers op 29 november 2013

Hallo Lex,

Leuk dat ik je gevonden heb op internet.

Ik bezit 14 panelen resp. 10 van 104 Wp. die 11 jr. oud zijn en 2 van 105 Wp. + 2 van 115 Wp. die 10 jr. op mijn dak liggen.
Op een aantal zitten witte vlekken dit duidt waarschijnlijk op vocht in de panelen.
Is dit van invloed op de opbrengst ?
De panelen hebben 3 Soladin 600 omvormers.

Ik overweeg nieuwe panelen te gaan kopen en ben me dus aan het oriënteren.
Ik wil dan iets meer Wp. opwekken nu in totaal 1480 Wp..
Mijn jaarverbruik is totaal 1100 Kwh. met een dubbele meter.

Je antwoord zie ik met belangstelling tegemoet.

Bedankt en vriendelijke groet,
Leo Tiggers


Door Lex Schiebaan op 25 september 2013

Ik heb inmiddels contact gehad met Ger en het probleem lijkt al gevonden. De verkorte mailwisseling is misschien handig voor mensen met soortgelijke problemen:

Lex

Bedankt voor je snelle reactie.

De installatie bevindt zich in Hengelo.

De installatie valt ondermeer regelmatig ’s middags af,
hanste hoge spanning die niet teruggeleverd zou kunnen worden tengevolge van slecht gedimensioneerde AC-kabel ??!!

Beste Ger,
Ik ben komende tijd niet in de buurt van Hengelo maar ik denk dat ik op afstand ook kan meedenken.

Toevallig ben ik eerder betrokken geweest bij een soortgelijke situatie. Ook bij een tuincentrum.

Om een goed idee te krijgen ontvang ik graag de volgende gegevens:
Merk en type zonnepaneel
Merk en type omvormer(s)
Hoeveel ampere is de hoofdaansluiting
Wat is de diameter van de kabel?
Gaat de kabel direct van de omvormer naar de meterkast of is er ook andere apparatuur op aangesloten?
Is er een nieuwe kabel gelegd?

Lex,

Met name je opmerking over de kabel van omvormer naar meterkast deed een lampje branden:
er is bij de installatie gebruik gemaakt van een bestaande kabel, welke reeds van de meterkast naar de loods liep om daar elektra te krijgen;
ze willen nu eerst een aparte (nieuwe) kabel leggen, en kijken of dat het probleem oplost.

Beste Ger,

Hartstikke mooi als het zo opgelost kan worden.

Als er (goed) nieuws is hoor ik het graag.

Groeten,

Lex


Door Ger Jansen op 4 september 2013

Beste Lex,
Een relatie van ons heeft problemen met zijn (grote) zonnepanelen installatie vwb de opbrengst, welke bij lange na niet de verwachte is.
Wellicht een leuk object voor jouw 3 systemen die niet goed werken.
Het betreft een installatie met 120 panelen op ’n schuur/loods, de omvormer in ’n loods dichtbij de panelen; terwijl de AC kabel over circa 90 meter naar de meterkast in de woning gaat.
Momenteel is er een driftige discussie met de leverancier over deze opbrengst en met name of dit kan liggen aan de lengte en diameter van de AC kabel.
Graag uw reactie of dit interessant genoeg is.
Met vr gr
Ger Jansen

Plaats een reactie




This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.